અરવલ્લી, themobilesnews .com ડેસ્ક: ગુજરાત અને રાજસ્થાનની સરહદ પર, અડાબીડ પહાડીઓ અને મેશ્વો નદીના કિનારે આવેલું શામળાજી મંદિર માત્ર શ્રદ્ધાનું કેન્દ્ર નથી, પરંતુ પ્રાચીન સ્થાપત્ય અને અકળ રહસ્યોનો એક જીવંત દસ્તાવેજ છે. દર વર્ષે લાખો ભક્તો અહીં કાળિયા ઠાકોરના દર્શને આવે છે, પરંતુ ખૂબ ઓછા લોકો જાણે છે કે આ મંદિર સાથે એવા રહસ્યો જોડાયેલા છે જે આજે પણ સંશોધકો માટે એક કોયડો છે.
આવો જાણીએ શામળાજી મંદિરના એવા તથ્યો અને રહસ્યો, જેના વિશે તમે કદાચ જ સાંભળ્યું હશે.
1. લાલ કે કેસરી નહીં, પણ ‘ધોળી ધજા’નો ભેદ
સામાન્ય રીતે ભારતના મોટાભાગના વૈષ્ણવ કે સનાતન મંદિરો પર લાલ, પીળી કે કેસરી ધજા ફરકાવવાની પરંપરા છે. પરંતુ શામળાજી મંદિર પર હંમેશા શ્વેત એટલે કે સફેદ રેશમી ધજા જ લહેરાવવામાં આવે છે. આ કારણે જ સ્થાનિક લોકગીતોમાં ભગવાનને ‘ધોળી ધજાવાળા’ કહેવામાં આવે છે.
રહસ્ય શું છે?
ઇતિહાસકારોના મતે, આ વિસ્તાર સદીઓ પહેલા બૌદ્ધ અને જૈન ધર્મનું પણ મોટું કેન્દ્ર હતો. સફેદ રંગ એ શાંતિ અને સમન્વયનું પ્રતીક છે. આ ધજા જૈન અને વૈષ્ણવ સંસ્કૃતિના મિલનનું પ્રતીક છે કે તેની પાછળ કોઈ પ્રાચીન તાંત્રિક રહસ્ય છે, તે રહસ્ય આજે પણ અકબંધ છે.
2. એક જ રાતમાં હવામાંથી પ્રગટ્યું ભવ્ય શિખર?
મંદિરની સ્થાપત્ય કલા અદ્ભુત છે. મંદિરના પથ્થરો પર કરાયેલું નકશીકામ ચાલુક્ય શૈલીનું ઉત્તમ ઉદાહરણ પૂરું પાડે છે. પરંતુ સ્થાનિક લોકવાયકાઓ અને પૌરાણિક કથાઓ કંઈક અલગ જ ઈશારો કરે છે.
રહસ્ય શું છે?
એવું માનવામાં આવે છે કે આ ભવ્ય મંદિર માણસોએ નહીં, પરંતુ દેવોના શિલ્પી ભગવાન વિશ્વકર્માએ માત્ર એક જ રાતમાં તૈયાર કર્યું હતું! સવાર થતાં જ તેઓ કામ અધૂરું મૂકીને ચાલ્યા ગયા હતા. વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણથી આ વાત ભલે અશક્ય લાગે, પરંતુ જે યુગમાં ટેકનોલોજી નહોતી, તે સમયે પહાડોની વચ્ચે આટલા વિશાળ પથ્થરો લાવીને આવું અદ્ભુત શિખર કેવી રીતે બન્યું, તે ઇજનેરો માટે આજે પણ આશ્ચર્યનો વિષય છે.
3. મુઘલ સેના સામે ‘ભમરાઓનું સૈન્ય’ અને ગરુડજીનો ચમત્કાર
મુઘલ કાળ દરમિયાન જ્યારે આક્રમણખોરોએ ભારતના પ્રાચીન મંદિરોને નિશાન બનાવ્યા, ત્યારે શામળાજી પર પણ હુમલો થયો હતો. મૂર્તિ ભંજકો જ્યારે ગર્ભગૃહ તરફ આગળ વધી રહ્યા હતા ત્યારે એક અકલ્પનીય ઘટના ઘટી.
રહસ્ય શું છે?
મંદિરના ઇતિહાસ મુજબ, આક્રમણખોરોએ જેવી મૂર્તિઓ ખંડિત કરવાની કોશિશ કરી, કે તરત જ મંદિરના ગરુડ સ્તંભમાંથી લાખો ઝેરી ભમરાઓનું એક મોટું સૈન્ય બહાર ધસી આવ્યું. આ ભમરાઓએ મુઘલ સૈન્ય પર એવો ભીષણ હુમલો કર્યો કે સેનાપતિ સહિત આખી સેના મેદાન છોડીને ભાગી ગઈ. પ્રકૃતિ કે પરમાત્માએ આ રીતે મંદિરની રક્ષા કરી તે ઘટના આજે પણ સ્થાનિક લોકવાયકાઓમાં અમર છે.
પુરાતત્વ વિભાગનું શું કહેવું છે?
શામળાજી માત્ર એક મંદિર નથી, પણ જમીનની નીચે દટાયેલો ઇતિહાસ છે. નજીકમાં આવેલા ‘દેવની મોરી’ સ્થળેથી ઈ.સ.ની ત્રીજી-ચોથી સદીના બૌદ્ધ સ્તૂપ અને ભગવાન બુદ્ધના અસ્થિ રાખેલી કરંડિયો મળી આવ્યો હતો. પુરાતત્વવિદોનું માનવું છે કે અરવલ્લીની આ પહાડીઓ નીચે હજુ પણ હજારો વર્ષ જૂની સંસ્કૃતિના રહસ્યો દટાયેલા છે, જેના પર મોટા સંશોધનો થવાના બાકી છે.
